علوم هفتم فصل 11 : یاخته و سازمان بندی آن

برای حمایت از سایت خواهشمند است بنر زیر را باز کنید. این کار هزینه ای برای شما ندارد.

کاربر گرامی:

این نوشته به بررسی متن درس علوم هفتم فصل 11 : یاخته و 1 بندی آن می پردازد،

به شما پیشنهاد می شود پس از خواندن متن درسنامه از اینجا به نمونه سوال علوم هفتم فصل 11 پاسخ داده و دانش خود را محک بزنید.

علوم هفتم فصل 11 : یاخته و سازمان بندی آن

هر ساختار زنده ای که در بدن موجودات زنده وجود دارد، از یاخته (سلول) تشکيل شده است.

هر عملی که توسط بخشی از بدن انجام می شود، یاخته های آن قسمت آن را انجام می دهند.
به همين دليل یاخته را واحد ساختار و عمل در موجودات زنده می نامند.

یاخته های پوستی، ماهيچه ای، عصبی و خونی انواعی از یاخته های بدن ما هستند.

با همهٔ شباهت هايی که اين یاخته ها با هم دارند؛ اما هريک از آنها ساختار منحصر به فردی دارند.

اگرچه انواع مختلفی ازسلول وجود دارد؛ اما همهٔ آنها ويژگی های مشترکی دارند.

غشای پلاسمايی:

پوششی همهٔ سلو لها را احاطه می کند. اين پوشش، غشای پلاسمايی ناميده می شود.

غشا ضمن محافظت از یاخته ، ورود و خروج مواد را نيز کنترل می کند.

غشا نفوذپذيری انتخابی دارد؛ يعنی فقط به مواد مورد نياز یاخته اجازه ورود می دهد و مواد زائد و ترشحی را از سلول خارج می کند.

غشای یاخته عمدتاً از ليپيد (چربی)ساخته شده است.

همچنين انواعی از مولکول های پروتئين و کربوهيدرات (قند) نيز در اين غشا وجود دارد

سيتوپلاسم:

سيتوپلاسم بخشی از یاخته است که در آن اندامک ها و مواد مورد نياز بقای سلول، مانند نمک ها، آنزيم ها و مواد ديگر در آن قرار دارند.

اندامک ها ساختارهايی درون یاخته ی اند که برای انجام فعّاليت های مختلف به صورت مجزا به یاخته کمک می کنند.

اگر چه همهٔ یاخته ها اندامک دارند؛ ولی اندامک های همه مشابه نيستند.

هسته:

هسته بخشی از یاخته است که فعّاليت های یاخته و ويژگی هايی مثل شکل و اندازهٔ آن را نيزکنترل می کند.

مثلاً تقسيم یاخته با کنترل هسته انجام می شود

هسته در گياهان، جانوران، قارچ ها و آغازيان، غشايی دارد که آن را دربر می گيرد؛

اما در باکتری ها، مواد هسته ای در غشايی قرار ندارند و هستهٔ مشخصی را تشکيل نمی دهند

مقايسۀ یاخته های گياهی و جانوری:

سلول های گياهی و جانوری در عين شباهت با هم تفاوت هايی نيز دارند،

مثلاً یاخته های گياهی، ديوارهٔ یاخته و کلروپلاست دارند در حالی که یاخته های جانوری آنها را ندارند.

شکل سلول های گياهی نيز منظم تر است.

–حجم:

یاخته های جانوری به طور کلی کوچک تر از یاخته های گیاهی هستند.

طول سلول های جانوری از 10 تا 30 میکرومتر متغیر است، در حالی که طول یاخته های گیاهی بین 10 و 100 میکرومتر است.

شکل:

یاخته های جانوری اندازه های مختلفی دارند و بیشتر به اشکال گرد یا نامنظم تمایل دارند.

اما یاخته های گیاهی در مقایسه با سلول های جانوری از نظر اندازه بیشتر شبیه یکدیگرند و از نظر شکل نیز معمولاً مستطیل شکل و یا به شکل مکعبند.

ذخیره انرژی:

یاخته های جانوری انرژی را به شکل گلیکوژن کربوهیدرات های پیچیده ذخیره می کنند. (گلیکوژن یک پلی ساکارید به شکل گلوکز است).

یاخته های گیاهی انرژی را به صورت نشاسته ذخیره می کنند.

پروتئین ها:

از 20 اسید آمینه مورد نیاز برای تولید پروتئین ها، تنها 11 تای آنها را می توان به طور طبیعی در سلول های جانوری تولید کرد.

بقیه که اسید آمینه های ضروری نیز نامیده می شوند باید از طریق رژیم غذایی به دست آورده شوند. اما گیاهان قادر به سنتز تمام 20 اسید آمینه هستند.

واکوئل(کریچه):

یک اندامک سلولی است که در شماری از انواع سلول ها یافت می شود.

کریچه ها (واکوئل ها) پر از مایعند و بیشتردر سلول های گیاهی و قارچ ها یافت می شوند.

دیواره سلولی:

سلول های جانوری دیواره سلولی ندارند، اما غشای سلولی دارند.

سلول های گیاهی دارای دیواره سلولی هستند که از سلولز تشکیل شده است و همچنین به عنوان یک غشای سلولی هم عمل می کند.

سلول های پروکاریوتی:

سلول های یوکاریوتی جانوری و گیاهی با سلول های پروکاریوتی مانند باکتری ها متفاوتند.

پروکاریوت ها معمولاً موجودات تک سلولی نامیده می شوند،

در حالی که سلولهای گیاهی و جانوری به طور کلی چند سلولی هستند.

سلول های یوکاریوتی پیچیده تر و بزرگ تر از سلول های پروکاریوتی هستند.

سلول های جانوری و گیاهی حاوی بسیاری از اندامک هایی هستند که در سلول پروکاریوتی یافت نمی شوند.

پروکاریوت ها هیچ هسته واقعی ندارند به طوری که DNA در داخل غشا موجود باشد،

سازمان بندی سلول ها:

جانداران تک سلولی فقط از يک سلول تشکيل شده اند و همهٔ فعّاليت های حياتی خود را با همان يک سلول انجام می دهند.

در حالی که جانداران پرسلولی تعداد زيادی سلول دارند.

در اين جاندار، تعدادی سلول در کنار هم قرار دارند

در برخی از جانداران هر سلول می تواند مستقل از سلول های ديگر به فعّاليت حياتی خود دو نوع کلنی ادامه دهد.

به چنين جاندارانی، پرسلولی ساده يا کُلنی می گويند

در پرسلولی هایی مثل گیاهان و جانوران تقسیم کار صورت گرفته است.

در این موجودات سلو لها به شکلهای مختلفی وجود دارند و هر کدام کارهای ویژه ای را انجام می دهند. بین نوع کار و شکل سلول ها تناسب وجود دارد؛

بعضی از بافت ها انواعی دارند؛ مثلاً بافت پیوندی شامل بافت های خونی، استخوانی، غضروفی، چربی و… است.

در جانداران پرسلولی از اجتماع تعدادی از سلول های همکار و مشابه، بافت تشکیل می شود.

در بدن ما چهار نوع بافت اصلی به نام های پوششی، پیوندی، عصبی و ماهیچه ای وجود دارد.

وقتی بافت های مختلف در کنار هم قرار می گیرند؛ اندام یا عضو تشکیل می شود؛ مثل معده، کلیه و قلب.

اندام ها یا اعضا در کنار هم دستگاه ها را به وجود می آورند؛ مثل دستگاه گردش خون وگوارش.

با جمع شدن دستگاه ها در کنار هم موجود زنده به وجود می آید

برای حمایت از سایت خواهشمند است بنر زیر را باز کنید. این کار هزینه ای برای شما ندارد.