علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

برای حمایت از سایت خواهشمند است بنر زیر را باز کنید. این کار هزینه ای برای شما ندارد.

در این فصل به انواع سنگ ها و چگونگی تشکیل آن ها در علوم هشتم فصل 12 پرداخته شده است.

سنگ به مواد غیر زنده و جامدی xadگفته مىxad شود که به طور طبيعى از اجتماع و استحکام يک يا چند نوع کانى موجود در پوسته ى زمين تشکيل شده باشند.

سنگ ها از نظر مقاومت در برابر عوامل فیزیکی و شیمیایی، رنگ چگالی و ترکیب مواد تشکیل دهنده ( نوع کانی) و نحوه تشکیل و … متفاوتند و xadبا توجه به این خصوصیات کاربردهای متفاوت دارند.

بعضی سنگ ها حاوی منابع مختلفی مانند نفت، گاز، آهن، طلا و … هستند که پس از استخراج، مورد استفاده قرار میxad گیرند و بعضی دیگر به طور مستقیم از کوه xadها استخراجxad و در صنایع ساختمان سازی مورد استفاده قرار می گیرند.

سنگxadها، اطلاعات زیادی مانند مدت زمان تشکیل، سن پدیدهxad های زمینxad شناسی، بررسی تحول در حیات، شرایط رسوبxadگذاری و … را در اختیار زمین شناسان قرار میxad دهند.

استحکام سنگxad ها متفاوت است. سنگxad هایی که استحکام بیش تری دارند در کف و نمای ساختمان و ساختن مجسمه کاربرد دارند.

اگر شرایط محیطی فراهم باشد سنگ ها با گذشت زمان به خاک تبدیل شده و بستری برای زیستن جانداران به وجود می xadآید.

سنگ ها را از نظر منشاء پیدایش به سه گروه تقسیم می کنند.

سنگ آذرین در علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

هرچه از سطح زمین به داخل می رویم دما افزایش می یابد.

(به ازای هر یک کیلومتر حدود 30 درجه سانتی گراد دما افزایش می یابد.)

زمین شناسان منبع اصلی گرمای داخل زمین را فعالیت برخی عناصر سنگین می دانند که بر اثر شکافت آنها، عناصر سبک تر و گرمای زیاد حاصل می شود.

گرما و سایر عوامل سبب ذوب شدن سنگها و تشکیل ماگما می شود.

عوامل موثر بر تشکیل ماگما :

گرما:

افزایش دما سبب ذوب سریعتر مواد و تشکیل ماگما می شود.

فشار:

هرچه فشار بر روی سنگ ها کمتر شود، سریع تر ذوب میxad شوند.

در اعماق زمین که فشار زیاد است، برای ذوب شدن سنگxadها به گرمای بیشتری نیاز است.

آب:

در اعماق زمین آب سبب جدا شدن سریع یونxad های سنگ میxad شود و سرعت ذوب سنگ و تشکیل ماگما افزایش میxad یابد.

ماگما مواد مذاب طبیعی، داغ، متحرک و سرشار از گاز است.

ماگما به علت داشتن گاز فراوان و حرارت زیاد چگالی کمتری نسبت به سنگ های اطراف خود داشته در نتیجه به سمت بالا حرکت کرده و اگر راهی به سطح زمین پیدا کند، پس از انجماد، سنگxadهای آذرین بیرونی را تشکیل می دهد.

ماگما اگر زیر سطح زمین، سرد شود سنگ های آذرین درونی را به وجود می آورد.

تفاوت اصلی سنگ آذرین بیرونی و درونی ، در اندازه بلور کانی های آن هاست.

ویژگی سنگ های آذرین:

ساختمان بلوری، نداشتن فضای خالی بین بلورها، سخت و محکم، نداشتن فسیل.

سنگ های رسوبی در علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

این سنگ ها نسبت به سنگ های دیگر حجم کمتری از سطح پوسته زمین را تشکیل می دهند. (حدود%5) و درسطح زمین ایجاد می شوند.

بنابراین در سطح زمین بیشتر به چشم میxad خورند. سنگهای رسوبی %75 سطح خشکیxad های زمین را پوشانده xadاند.

اما سنگ های آذرین و دگرگونی، %95 سنگ های روی پوسته ی زمین را تا عمق 16 کیلومتر تشکیل می xadدهند.

منشا سنگ های رسوبی:

مواد حاصل از فرسایش سنگxadها، توسط xadآب به درياxadها منتقل و به صورت لايه لايه روي هم ته نشين ميxad شوند و رسوبات (نهشته ها) را تشكيل ميxad دهند.

نام ذراتتخریب شده ی سنگxadها براساس اندازه، به ترتیب از کوچک به بزرگ عبارتند از :

رس، ماسه، شن، ریگ، قلوه سنگ و تخته سنگ.

روشxadهای ایجاد سنگxadهای رسوبی:

1) بيشxadتر xadسنگxadهای رسوبی بر xadاثر فشار لايهxad هاي رسوبي بر روي هم ديگر حاصل ميxad شوند.

وقتي رسوبات روي هم انباشته ميxad شوند، بر اثر فشار لايهxad هاي بالايي بر لايهxad هاي زیرین، آب درون آنxadها خارج شده و سخت ميxad شوند. مانند سنگxad رستي

2) بعضي از مواد محلول با انجام واكنشxad هاي پيچيده شيميايي رسوب ميxad كنند.

مثل سنگ آهک، تراورتن xadیا قندیل xadغارآهکی

3) آب درياها و درياچه ها به مقدار زيادي مواد محلول دارند(حدود 35 درصد).

وقتي آب آن ها بر اثر گرما تبخير شود ، مقدار زيادي از املاح محلول در آب رسوب مي كنند و به سنگ تبديل مي xadشوند.

مثل سنگ گچ – سنگ نمك

4) از اجتماع بقایای جانداران در داخل حوضه های رسوبی سنگ رسوبی تشکیل میxad شود.

مانند زغال سنگ، لوماشل و کوکینا.

5) برخی رسوبات بر اثر فشار به هم نميxad چسبند مثل ماسه اين مواد توسط يك ماده چسبندهxadاي مانند سيمان به هم ميxad چسبند و پس از مدت نسبتا طولانی، سنگ های رسوبی آواری را به وجود میxad آورند.

مثل ماسه سنگ و كنگلومرا

دو ويژگی سنگ های رسوبی:

سنگ های رسوبی لایهxad لایه هستند و در درون آن ها فسیل وجود دارد.

سنگهای دگرگون : علوم هشتم فصل 12 : سنگ ها

بعضي از سنگ هاي رسويي يا آذرين اگر مدت زيادي در اعماق زمين بمانند، بايد فشار و گرماي زيادي را تحمل كنند.

اينxad سنگ ها مانند آجر پخته ميxad شوند و شكل قبلي خود را از دست ميxad دهند و دیگر شباهتی به سنگxad های اولیه ندارند.

به همين دليل به آنها سنگ هاي دگرگون شده مي xadگويند.

xadمانند سنگ مرمرکه از دگرگون شدن سنگ آهک به وجود می xadآید.

یک پله بالاتر

علوم هشتم فصل 12: سنگ ها

عوامل موثر بر دگرگونی سنگxad ها : فشار، گرما ، سیالاتی مانند آب و زمان

مرغوبیت سنگ دگرگون شده بستگی به میزان فشار و گرمایی دارد که آن سنگ زمانی در زیر زمین تحمل کرده است.

وقتي سنگي دچار دگرگوني مي شود ممكن است دو نوع تغيير درساختمان آن ایجاد شود.

1) تغيير در نوع كاني ها موجود در سنگ

2) تغيير در طرز قرار گرفتن كاني ها

سنگxadهای دگرگون شده معمولا با دوام و از استحکام زیادی برخودار هستند زیرا گرما و فشار فضاهای بین دانه های آنها را از بین برده و بر تراکم آنxadها افزوده است.

سنگxadهای دگرگونی کاربردxadهای مختلفی دارند از جمله :

1) برخی از آن ها به دلیل زیبایی و استحکام زیاد در مجسمه سازی و نمای ساختمان به کار می روند. مانند مرمر

2) بعضی کانی های موجود در سنگ دگرگونی مورد استفاده قرار می گیرند

مانند گرافیت در مغز مداد

3) گاهی در سنگ های دگرگونی منابع ارزشمندی چون مس ، روی ، آهن و طلا یافت می شود.

طبقه بندی دگرگونی سنگ ها

دارای جهت یافتگی (حرارت + فشار) :

اگر فشار جهت دار باشد (در بعضی جهات بیش تر از جهات دیگر باشد) در سنگ تغییراتی به وجود میxad آید که پیدایش چینxad خوردگی و شکستگی از مهمxadترین آنهاست در این حالت در سنگ منظره ی لایه ای ایجاد می شود. مانند سنگ لوح، شیست، گنیس.

فاقد جهت یافتگی (حرارت + محلول های داغ): اگر فشار همه جانبه (در تمام جهات) به سنگ وارد شود، نتیجه آن متراکم شدن سنگ می شود. مانند: مرمر و کوارتزیت

تالیف و جمع آوری : سرکار خانم عفت صادقی

برای حمایت از سایت خواهشمند است بنر زیر را باز کنید. این کار هزینه ای برای شما ندارد.

مطالب درسی...