«1 1 موتور جستجو» (Search Engine Results Page | SERP) به صفحه وبی گفته میشود که موتور جستجو در آن نتایج پیشنهادی یا به عبارت بهتر پاسخ عبارت مورد 1 کاربر را نمایش میدهد. در این مطلب یاد میگیریم SERP چیست، از چه بخشهای تشکیل شده و امکانات مختلف آن چگونه میتواند در سئوی وبسایت و نحوه نمایش آن به مخاطب هدف کسب و کار تأثیرگذار باشد. در پایان نیز نگاهی به اهمیت SERP در SEO خواهیم داشت.
«صفحه نتایج موتور جستجو» (Search Engine Results Page | SERP) صفحه وبی است که در آن نتایج «عبارت مورد جستجو» (Search Query) کاربر در قالب فهرست نمایش داده میشود. وجود SERP به موتور جستجوی خاصی منحصر نیست و همه موتورهای جستجوی پراستفاده مثل گوگل، بینگ و یاهو نتایج را در قالب SERP به کاربران نمایش میدهند.
به بیان سادهتر زمانی که عبارتی را در «نوار جستجو» (Search bar) موتورهای جستجو تایپ میکنیم، پاسخ ما در صفحه نتایج موتورهای جستجو به نمایش درمیآید که با سرواژه سرپ (SERP) نیز شناخته میشود.

طراحی صفحه نتایج موتورهای جستجو ممکن است با هم متفاوت باشد و از آنجا که گوگل با اختصاص بیش از ۸۰ درصد «سهم از بازار» (Market Share) به خود، به عنوان پراستفادهترین موتور جستجو شناخته میشود ما نیز در ادامه این مطلب روی امکانات و بخشهای مختلف صفحه نتایج موتور جستجوی گوگل تمرکز میکنیم.
قبل از بررسی نحوه ایجاد نتایج در SERP بهتر است نگاهی کوتاه به موارد مهم از نظر گوگل برای انتخاب نتایج داشته باشیم. انواع نتایج SERP موتور جستجوی گوگل بر اساس عوامل مختلف برای هر کاربر شخصیسازی میشوند. از جمله مهمترین این عوامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
از دیدگاه سئو اما ترتیب نتایج در فهرست SERP گوگل بر اساس میزان تطابق و ارتباط کلمات کلیدی محتوا با عبارت مورد جستجوی کاربر، رتبه وبسایت و بسیاری از «شاخصهای کلیدی عملکرد» (KPIs) دیگر تعیین میشود.
البته هر موتور جستجو معیارهای مخصوص به خود را برای ترتیب و دستهبندی نتایج دارد اما هدف اصلی و مشترک همه آنها نمایش نتایج به شکلی است که کاربر در نگاه اول و بدون نیاز به کلیک، پاسخ سوال خود را پیدا کند. ایجاد نتایج در SERP گوگل بر اساس سه فرآیند پایهای زیر انجام میشود:

زمانی که کاربر عبارتی را در گوگل جستجو میکند، موتور جستجو کتابخانه خود را بررسی میکند تا تشخیص دهد کدام یک از صفحات با عبارت مورد جستجوی کاربر مرتبط است. سپس آن را بر اساس شاخصهای رتبهگذاری درSERP اولویتبندی میکند.
«نرخ کلیک» (Click Through Rate | CTR) طبیعی یا ارگانیک از تقسیم کردن تعداد کلیکها بر دفعات نمایش وبسایت به دست میآید. رتبهبندی و جایگاه وبسایت درSERP بیشترین تأثیر را روی نرخ کلیک میگذارد. طبق یک قانون نانوشته کاربران به طور معمول تنها روی چند نتیجه اول صفحه نتایج کلیک میکنند. این الگوی رفتاری کاربر باعث میشود صفحاتی که در رتبههای پایینترSERP قرار میگیرند، نرخ کلیک و ترافیک طبیعی بسیار کمی دریافت کنند.
در ادامه آمار مربوط به پژوهشی را که نشان میدهد تأثیر SERP گوگل در نرخ کلیک چیست و چرا انقدر اهمیت دارد ارائه میکنیم. مجموع نرخ کلیک سه نتیجه اول SERP به طور متوسط از نرخ کلیک ۷ نتیجه بعدی بالاتر است. در نمودار زیر محور افقی درصد نرخ کلیک و محور عمودی رتبهبندی نتایج است. نتیجه اینکه کاهش میزان نرخ کلیک با بالا رفتن رتبهبندی نتایج کاملا چشمگیر است.

رتبهبندی وبسایت در SERP گوگل نقش مهمی در نرخ کلیک دارد، اما موارد دیگری نیز در SERP وجود دارند که روی نرخ کلیک تأثیرگذار هستند. در فهرست زیر به چهار مورد مهم دیگر اشاره میکنیم.

SERP گوگل انواع مختلفی از نتایج را در هنگام جستجوی کاربر به او نشان میدهد. مهمترین نتایج جستجو عبارتند از:
با وجود اینکه این دو نوع نتیجه ظاهر تقریبا یکسانی با یکدیگر دارند، در باطن با یکدیگر کاملا متفاوت هستند.

به دستهای از نتایج گفته میشود که در نتیجه سئوی اصولی و ارتباط بالای کلمه کلیدی با عبارت مورد جستجوی کاربر در SERP نمایش داده میشوند. انتخاب و اولویتبندی نتایج طبیعی مطابق نظر گوگل و با استفاده از الگوریتمهای پیچیده «رتبهبندی» (Ranking) انجام میشود. با این که بخش زیادی از این الگوریتمها همچنان به صورت راز باقی ماندهاند، اما چند نکته مهم هست که کارشناسان سئو به عنوان فاکتورهای کلیدی رتبهبندی وبسایت در مورد آنها اتفاقنظر دارند. از جمله این فاکتورها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
نتایج طبیعی استاندارد که به لینکهای آبی ساده نیز شهرت دارند، در قالب اسنیپتهای کوچک به نمایش درمیآیند. «اسنیپت» (Snippet) به هرکدام از نتایج جستجو که در سادهترین حالت شامل عنوان، پیوند یکتا و توضیحات متاست گفته میشود. بد نیست نگاه کوتاهی به هریک از این موارد داشته باشیم:



نتایج پولی به آن دسته از نتایجی گفته میشود که برای به نمایش درآمدن در بین آنها در جایگاههای بالای SERP به موتورهای جستجو هزینه پرداخت میکنیم. سازوکار نمایش این نتایج در سرپ بر اساس سیستم «پرداخت به ازای کلیک» (Pay-Per-Click) عمل میکند. تبلیغدهندگان میتوانند کلمات کلیدی پیشنهادی خود را به همراه قیمت پیشنهادی به مزایده وارد کنند. استفاده از این نوع از تبلیغات از روشهای رایج در بازاریابی موتورهای جستجو است.
در این نوع از تبلیغات که به آن تبلیغات کلیکی نیز گفته می شود، بالاترین قیمت پیشنهادی و مرتبطترین کلمه کلیدی مهمترین نقش را در برنده شدن در مزایده ایفا میکنند.

نتایج طبیعی و نتایج پولی ممکن است در صفحه نتایج به شکلهای مختلفی ظاهر شوند که در این صورت به آنها ویژگیهای اسنیپت گفته میشود. در ادامه بررسی میکنیم ویژگیهای اسنیپت در SERP گوگل چیست و چه انواعی دارد.
«ویژگیهای اسنیپت» (Snippet Features) به نتایج جستجوی پیشرفته SERP گفته میشود که اطلاعات و جزییات بیشتری در قیاس با اسنیپتهای استاندارد یا همان نتایج ساده آبیرنگ به کاربران ارائه میکنند. در گذشته SERP گوگل در هر صفحه تنها ۱۰ لینک آبیرنگ ساده بر اساس میزان ارتباط با عبارت مورد جستجوی کاربر نمایش میداد.
این رویه در سال ۲۰۰۰ میلادی همزمان با معرفی و اجرای برنامه تبلیغاتی گوگل به نام «گوگل ادوردز» (Google AdWords) تغییر پیدا کرد. گوگل ادوردز که بعدها به «گوگل ادز» تغییر نام داد به کسب و کارها این امکان را میداد که از تبلیغات به شکل پیشرفتهتر و با قابلیتهای بیشتری استفاده کنند. از آن زمان به بعد گوگل رفتهرفته امکانات و ویژگیهای جدیدی را به SERP اضافه و با بهروزرسانی امکانات قبلی تلاش کرد «تجربه کاربری» (User Experience) را در گوگل بهبود دهد.

امروزه امکانات زیادی به SERP گوگل افزوده شده که بعضی از آنها مثل ویژگیهای اسنیپت رایجتر هستند. شناخت انواع این ویژگیها به بهینهسازی و سئوی بهتر محتوای تولیدی کمک شایان توجهی میکند. امکانات SERP در ۴ دسته اصلی و اساسی تقسیمبندی میشوند که در فهرست زیر به آنها اشاره میکنیم.

حال که با ویژگیهای اسنیپت در گوگل آشنا شدیم، ببینیم پرتکرارترین ویژگیهای SERP گوگل چیست و این ویژگیها چگونه میتوانند در بهینهسازی محتوای وبسایت به ما کمک کنند.
گفتیم که نتایج SERP در ۴ دسته اصلی تبلیغات، نتایج طبیعی، نتایج محلی و پنلهای دانش قرار میگیرند. در این بخش بررسی میکنیم رایجترین ویژگیهای SERP چیست، چه خصوصیاتی دارند و چه امکاناتی را در اختیار ما قرار میدهند. رایجترین ویژگیهای SERP در فهرست زیر آمدهاند.
همانطور که در بخش انواع نتایج در SERP گفتیم، دستهای از نتایج سرپ به تبلیغات اختصاص داده میشود که به طور معمول در بالا و گاهی اوقات در بخش پایینی یا کناری صفحه نتایج ظاهر میشوند. در گذشته تبلیغات فقط یک اسنیپت متنی داشتند که در فضاهای محدودی از صفحه نتایج نمایش داده میشد. امروزه گوگل تبلیغات را در چندین فرمت متفاوت ایجاد میکند و تبلیغدهندگان میتوانند بر اساس نیاز خود از میان آنها انتخاب کنند. به طور کلی، تبلیغات در گوگل در به دو دسته اصلی زیر تقسیم میشوند:


گوگل این نتایج را در صورت تشخیص قصد خریدار از جستجو نمایش میدهد. این فهرست اسلایدی به کاربر کمک میکند خیلی سریع در بین محصولات فروشگاههای اینترنتی مختلف جابهجا شود بدون اینکه نیاز باشد عبارات دیگری را در نوار جستجو تایپ کند.
در رایجترین ویژگی اسنیپت بخش کوتاهی از محتوای مرتبط را عینا در کادر جداگانهای در پاسخ به سوال کاربر مشاهده میکنیم. به این بخش از SERP اصطلاحا موقعیت صفر نیز گفته میشود. «موقعیت صفر» (Position Zero) به بخشی از صفحه نتایج میگوییم که بین نتایج پولی و نتایج طبیعی قرار میگیرد و عموما با ویژگیهای اسنیپت، پنلهای دانش و نتایج چند رسانهای اشغال میشود. ویژگیهای اسنیپت ممکن است بین نتایج مختلف یا به همراه پنلهای دانش نیز در SERP ظاهر شوند.

اسنیپتها میتوانند شکلهای مختلف محتوا را نمایش دهند. چند نمونه از رایجترین انواع محتوا در فهرست زیر آورده شدهاند.




اشکال مختلف اسنیپت تنها برای صفحات وبی که رتبهبندی بالایی در صفحه نتایج کسب میکنند نمایش داده میشود. محتوای درون این اسنیپتها نیز 1 به طور کامل بهینهسازی شده باشد تا امکان استفاده در اسنیپت را داشته باشد.
نکته: استفاده از بخشی از محتوا در ویژگیهای اسنیپت به طور کامل بستگی به نظر گوگل دارد. به عبارت دیگر، الگوریتمهای گوگل تعیین میکنند آیا صفحه وب موردنظر میتواند به اسنیپت مفیدی برای درخواست کاربر تبدیل شود یا خیر.
«پنل دانش» (Knowledge Panel) به کادرهای بزرگی گفته میشود که اطلاعات کلیدی را در مورد موضوع، برند یا شخصی مشهور در صفحه نتایج فراهم میکنند. این پنلها برای کامپیوترهای دسکتاپ در بخش کناری و برای تلفنهای همراه در بخش بالایی صفحه نتایج به نمایش درمیآیند.

پنلهای دانش به دلیل اینکه در جایگاههای بالای صفحه نتایج ظاهر میشوند و بسیار در معرض دید کاربران هستند، برای برندها و سازمانها نقش بسیار مهمی ایفا میکنند.
ایجاد پنل دانش برای سازمان یا برند و مدیریت اطلاعات آن به صورت مستقیم امکانپذیر نیست. این پنل به صورت اتوماتیک توسط خود گوگل ایجاد میشود و اطلاعات درون آن نیز بر اساس اطلاعات موجود در پایگاه داده خود گوگل، گرافهای دانش و دیگر منابع مثل ویکیپدیا، ویکیدیتا و غیره فراهم میشوند.

«سایت لینک» (Sitelink) به لینکهای اضافهتری گفته میشود که در قسمت پایینی اسنیپت و توضیحات متا قرار میگیرند. این لینکها در واقع کاربران را به صفحات دیگر وبسایت به جز صفحه فرود اصلی هدایت میکنند. هدف از ایجاد این لینکها بهبود «ناوبری» (Navigation) کاربران در وبسایت با نمایش بخشهای جدا از هم است.

اما ببینیم مزیت اصلی این لینکها در SERP گوگل چیست؟ مزیت اصلی سایت لینکها ارتقای نتایج طبیعی استاندارد و اشغال فضای بیشتر در SERP است. این مزیت احتمال کلیک کاربران روی یکی از این لینکها را به شکل چشمگیری افزایش میدهد. امکان اضافه کردن این لینکها به صورت مستقیم وجود ندارد و خود گوگل آنها را بر اساس عبارات مورد جستجوی کاربران به صورت خودکار نمایش میدهد.
نکته: احتمال نمایش سایتلینکها برای عبارات مورد جستجوی کاربران در صورتی که شامل نام برند باشند بیشتر است. پیشنهاد گوگل ایجاد ساختار لینکها به صورت منطقی است که به کاربران کمک میکند ناوبری بهتری در بخشهای مختلف وبسایت داشته باشند.
بخش «سوالات متداول» (People Also Ask | PAA) در SERP شامل سوالاتی است که خود گوگل به طور خودکار بر اساس عبارات مورد جستجوی کاربران ایجاد میکند. فضای مربوط به هر سوال از نوع «لیستهای پایین افتادنی» (Drop Down Lists) است که با کلیک کاربر روی آن گسترش پیدا میکند و پاسخ سوال به نمایش در میآید. در کنار پاسخ سوال، لینک صفحه وب موردنظر که منبع آن سوال و جواب است نیز قابل مشاهده است.

نمایش این سوالها به کاربر کمک میکند بدون نیاز به کلیک روی نتایج مختلف بهتر موضوع مورد سوال خود را درک کند. سوالات متداول گوگل از چهار سوال شروع و با کلیک کاربر روی هر سوال، سوالات مرتبط بیشتری در به فهرست اضافه میشوند. این دسته از نتایج ممکن است در هر قسمتی از SERP ظاهر شوند اما به طور معمول نزدیک به جایگاههای بالاتر قرار میگیرند.
مشابه با ویژگیهای اسنیپت پاسخها در بخش سوالات متداول میتوانند به صورت پاراگراف، ویدیو، جدول یا فهرست باشند. بخش سوالات متداول امکان ظاهر شدن در صفحه نتایج را در قالب پاسخ سوال کاربر به همراه لینک جواب در اختیار وبسایتها قرار میدهد. این کار میتواند ترافیک بیشتری را به سمت وبسایت هدایت کند.

از دیدگاه سئو بخش سوالات متداول گوگل یکی از منابع بسیار خوب برای ایدههای تولید محتوا است. این سوالها در واقع مشخص کننده اطلاعاتیاند که کاربران در جستجوی آنها هستند و با توجه به آنها میتوان محتواهای مفیدتری تولید کرد.
نکته: قرارگیری محتوای شما به عنوان پاسخ سوال در بخش سوالات متداول به طور مستقیم قابل کنترل نیست. تنها کاری که احتمال ظاهر شدن در این بخش را افزایش میدهد تولید محتوای مرتبط و پاسخگو به سوالات کاربران است.
نوع بعدی نتیجهها «نتایج ریچ» (Rich Results) هستند که طبق گفته خود گوگل به نام اسنیپتهای ریچ نیز شناخته میشوند. این نتایج جزئی از نتایج طبیعی به شمار میروند که با استفاده از عناصر تصویری بهبود پیدا کردهاند. نتایج ریچ میتوانند شامل تصاویر، امتیازات، اطلاعات رویداد، سوالات متداول و سایر عناصر غیر متنی باشند.

نتایج ریچ انواع مختلفی دارند که براساس عبارت مورد جستجوی کاربر به او نمایش داده میشوند. در فهرست زیر انواع مختلف این نتایج را با ذکر مثال بررسی میکنیم.



برچسب:
نویسنده: خنجی