مطالب درسی

درباره سایت

آخرین مطالب

امکانات وب

فرسودگی شغلی چیست – نشانه ها انواع و روش های درمان Burnout

اگر می‌خواهید درباره فرسودگی شغلی چیست؟ – نشانه ها، انواع و روش های درمان Burnout اطلاعات بیشتری کسب کنید، این مطلب را تا انتها مطالعه کنید.

«فرسودگی شغلی» (Burnout) حالتی از ناامیدی، بی‌انگیزگی و خستگی شدید روانی و جسمی است که در خروجی استرس مزمن و طولانی‌مدت یا انجام فعالیت‌های یکنواخت و خسته‌کننده در محیط کار ایجاد می‌شود. افراد دارای فرسودگی شغلی به‌طور معمول احساس پوچی، بی‌کفایتی و ناتوانی می‌کنند، امیدی به آینده کاری خود در آن محیط ندارند و هیچ لذتی از فعالیت‌های کاری یا تعاملات اجتماعی در محیط کار نمی‌برند.

در جدول زیر می‌توانیم آشنایی کلی و اولیه‌ای با نشانه‌های فرسودگی شغلی داشته باشیم.

در ادامه، در مورد قابل توجه‌ترین نشانه‌ها و علائم فرسودگی‌های شغلی بیشتر تبیین می‌دهیم تا بتوانید آن‌ها را خود و دیگران به راحتی تشخیص دهید. پیش از آن، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش مدیریت فرسودگی شغلی و تحصیلی و راهکارهای پیشگیری و درمان همراه با گواهینامه از فرادرس، تسلط بیشتری بر این مبحث پیدا کنید.

فرسودگی شغلی با خصوصیت‌هایی مانند خستگی شدید و مداوم و نزول انگیزه همراه است. در زیر، محوری‌ترین علائم فرسودگی شغلی را نام می‌بریم.

حال که می‌دانیم علائم فرسودگی شغلی چیست، در ادامه هر کدام از آن‌ها را به‌طور دقیق تبیین می‌دهیم.

افراد دارای فرسودگی شغلی از ابتدای صبح احساس خستگی بسیار عمیق و پایداری می‌کنند که خارج شدن از تخت را برای آن‌ها بسیار سخت می‌کند. خستگی این افراد فقط جسمی نیست، بلکه جنبه روانی و عاطفی دارد و باعث می‌شود تا حتی فکر کردن به مبحثات هم برای آن‌ها بسیار سخت شود. در این حالت به‌طور معمول استراحت کوتاه یا خواب شبانه تأثیر چشم‌گیری ندارد و فرد همچنان احساس می‌کند از درون تخلیه شده است.

افراد دچار فرسودگی شغلی مانند گذشته نسبت به کار خود اشتیاق، درگیری ذهنی یا احساس مسئولیت مثبت ندارند. برای این افراد، فعالیت‌هایی که در گذشته قابل توجه، رضایت‌بخش یا حتی لذت‌بخش بودند، حالا بسیار بی‌معنا، آزاردهنده یا صرفاً اجباری به نظر می‌رسند. این نزول انگیزه می‌تواند به شکل‌های مختلفی دیده شود که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

بی‌انگیزگی ناشی از فرسودگی شغلی اصلی‌ترین عامل افت سرعت و دقت در انجام فعالیت‌ها و از بین رفتن خلاقیت در افراد شاغل است.

افراد دارای فرسودگی شغلی با هر سختی می‌توانند خود را به محل کار برسانند اما تمرکز بر فعالیت‌های شغلی و جلوگیری از حواس‌پرتی از حضور فیزیکی هم دشوارتر است. تمرکز پایین این افراد منجر به اشتباهات متعدد، جا انداختن مسئولیت‌ها و انجام بسیار کُند فعالیت‌ها می‌شود. در ادامه تمام پیامدهای افت تمرکز را معرفی می‌کنیم.

در خروجی ممکن است فرد فرسوده مدت‌ها در محل کار و پشت میز خود نشسته باشد اما فعالیت‌های او خروجی بسیار محدود و پراشتباه است.

ذهن افراد مبتلا به فرسودگی شغلی در حالت بقا کار می‌کند و انرژی مورد نیاز برای شکستن ساختارهای ذهنی و ایجاد نوآوری را از دست داده است. وقتی بیشتر انرژی روانی افراد صرف کنار آمدن با فشار و تحمل استرس می‌شود، ظرفیت افراد برای رفتارهای نوآورانه کم شدن می‌یابد. در زیر می‌توانیم اصلی‌ترین رفتارهای نوآورانه را مشاهده کنیم.

بنابراین، فرسودگی شغلی فقط کمیت کار را افت نمی‌دهد، بلکه فرصت انعطاف‌پذیری فکری و یافتن راه‌حل‌های نوآورانه را هم تضعیف می‌کند.

کم شدن بهره‌وری و انجام ندادن مسئولیت‌های شغلی باعث می‌شود تا فرد با فرسودگی شغلی استرس بیشتری را تجربه کند و اعتمادبه‌نفس خود را از دست بدهد. این احساس ناامنی و تحمل فشار روانی باعث می‌شود تا این افراد نسبت به خود و همکاران احساس خشم کنند. در ادامه پیامدهای روان‌شناختی این خشم را بیان می‌کنیم.

استرس و نارضایتی از محیط کاری باعث می‌شود تا افراد فرسوده در تعاملات روزمره زودرنج‌تر شوند و تحمل کمتری نسبت به فشارهای کاری یا موانع شغلی داشته باشند. در حاصل، این افراد با کوچک‌ترین مسئله به سرعت عصبی می‌شوند. در مطلب زیر از مجله فرادرس در مورد احساس خشم و نشانه‌های تجربه این احساس به طور مفصل شرح داده‌ایم:

تجربه شدید و بلندمدت استرس و احساسات ناخوشایند ناشی از کار می‌تواند منجر به نوعی فاصله عاطفی و ذهنی از محیط کار و همکاران می‌شود. افراد فرسوده در تلاش هستند تا با بی‌تفاوت شدن نسبت به کارها و منزوی کردن خود، از افکار و محیط استرس‌زا اجتناب کنند و اندکی آرام‌تر شوند. در حاصل فرد فرسوده در تعاملات خود بسیار سرد، بدبین و بی‌تفاوت می‌شود و حمایت اجتماعی خود را نیز در محل کار از دست می‌دهد. این وضعیت می‌تواند با نشانه‌های زیر همراه باشد.

در این شرایط، اگر همکاران این افراد بدانند که فرسودگی شغلی چیست و همکار آن‌ها در چه شرایطی قرار دارد، توانایی همدلی اطرافیان و کنترل شرایط بیشتر فراهم می‌شود.

استرس زیاد و تجربه خشم، غم یا شرم زیاد منجر به کم شدن کیفیت و میزان خواب در افراد دارای فرسودگی شغلی می‌شود. اختلال خواب به شیوه‌های مختلفی بروز پیدا می‌کند که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

اختلال در خواب منجر به خستگی و استرس بیشتر می‌شود و در نهایت باعث بدتر شدن شرایط خواب می‌شود. برای آشنایی با روش‌های مدیریت خواب، پیشنهاد می‌کنیم فیلم آموزش مدیریت و تنظیم خواب از فرادرس را مشاهده کنید.

تحمل فشار روانی زیاد در بلندمدت باعث می‌شود تا افراد دارای فرسودگی شغلی بعد از مدتی با ضعف سیستم ایمنی بدن و مشکلات جسمانی مختلف مواجه می‌شوند. در زیر با این علائم جسمانی آشنا می‌شویم.

حال که می‌دانیم نشانه‌های جسمانی افراد دارای فرسودگی شغلی چیست، اهمیت این اختلال را بیشتر متوجه می‌شویم.

فرد درگیر با فرسودگی شغلی به مرور اعتمادبه‌نفس خود را از دست می‌دهد و احساس می‌کند که توانایی‌های ذهنی و مهارت‌های او برای انجام فعالیت‌ها کافی نیست. او دیگر مثل گذشته به تصمیم‌گیری‌ها و فعالیت‌های خود اعتماد ندارد و احساس نمی‌کند که می‌تواند از عهده کارها برآید یا نقشی مؤثر در محیط شغلی داشته باشد.

احساس ناکارآمدی می‌تواند به شکل‌های زیر بروز پیدا کند.

هر چه احساس ناکارآمدی زودتر در فرد دچار فرسودگی شغلی آغاز شود، روند ناامیدی و کم شدن انگیزه کاری نیز سرعت بیشتری پیدا می‌کند. اگر بدانیم نقش احساس کارآمدی در شکل‌گیری سرعت فرسودگی شغلی چیست، با جلوگیری از آن می‌توانیم از شدت یافتن فرسودگی شغلی پیشگیری کنیم.

برای نصب اپلیکیشن بدون هزینه مجله فرادرس، کلیک کنید.

فرسودگی شغلی در ۵ مرحله زیر اتفاق می‌افتد. میزان سرعت عبور از یک مرحله به مرحله بعد، به آمادگی‌های جسمانی و روان‌شناختی و میزان فشار موجود در محیط بستگی دارد.

نشانه‌های فرسودگی شغلی به تدریج و در بازه زمانی چند ماهه اتفاق می‌افتد و اگر بدانیم مراحل فرسودگی شغلی چیست، می‌توانیم در همان ابتدا از پیشرفت علائم و فرسودگی بیشتر پیشگیری کنیم.

آشنایی با نشانه‌ها یا انواع فرسودگی شغلی به تنهایی در مقابله با این پدیده کمکی نمی‌کنند، بلکه باید توانیم ریشه‌های فرسودگی شغلی را در محیط کاری شناسایی کنیم. علاوه بر این با کنترل کمال‌گرایی، مدیریت استرس و تقویت عزت‌نفس و اعتماد‌به‌نفس، یاد می‌گیریم که ارزشمند بودن ما لزوماً وابسته به فعالیت کاری زیاد و سخت نیست و تاب‌آوری خود را در مواجهه با استرس‌های کاری صعود دهیم. مجموعه فرادرس این مسیر آموزشی را برای مقابله با فرسودگی شغلی فراهم کرده است.

برای دسترسی به آموزش‌های بیشتر، پیشنهاد می‌کنیم به صفحات زیر مراجعه کنید:

حال که به‌طور گام‌به‌گام می‌دانیم مسیر یادگیری فرسودگی شغلی چیست، بدون اتلاف زمان و انرژی می‌توانیم تخصص خود را در مقابله با این پدیده صعود دهیم.

فرسودگی شغلی مبتنی بر ریشه‌های شکل‌گیری به چهار دسته زیر تقسیم می‌شود.

حال که می‌دانیم اصلی‌ترین انواع فرسودگی شغلی چیست، در ادامه هر کدام را بیان می‌دهیم.

این نوع فرسودگی زمانی رخ می‌دهد که فرد بیش از حد درگیر کار می‌شود، مسئولیت‌های زیادی را همزمان بر عهده می‌گیرد و زمانی را برای استراحت و بازیابی انرژی در نظر نمی‌گیرد. فرسودگی ناشی از فعالیت شدید معروف‌ترین نوع از این سندروم است و به‌مرور باعث ایجاد آسیب‌های روان‌شناختی و جسمی در افراد می‌شود. در زیر علائم رایج در این مدل را معرفی می‌کنیم.

فرسودگی شغلی ناشی از فعالیت افراطی و بدون استراحت در ظاهر به عنوان نمادی از مسئولیت‌پذیری و تعهد بالای فرد به کار در نظر گرفته می‌شود. این پذیرش اجتماعی باعث می‌شود تا بسیاری از افراد موفق و پرتلاش در معرض این خطر قرار بگیرند و دیرتر متوجه آن شوند.

بسیاری از فرسودگی‌های شغلی ناشی از سال‌ها انجام فعالیت‌های تکراری و بی‌معنا است. نداشتن معنا در زندگی شغلی، منجر به بی‌انگیزگی و از دست رفتن انرژی می‌شود. در ادامه نشانه‌های رایج این مدل از فرسودگی را معرفی می‌کنیم.

افراد خلاق و نوآور یا شخصیت‌های بلندپرواز بیشترین آسیب‌پذیری را در محیط‌های کاری راکد دارند و به خوبی می‌دانند این نوع از فرسودگی شغلی چیست. هر روز کاری این افراد شبیه به دیروز است و از انجام فعالیت‌های کاری لذت نمی‌برند. علاوه بر این فکر می‌کنند که یادگیری ندارند و از مهارت‌های آن‌ها به هیچ عنوان استفاده نمی‌شود.

فرسودگی شغلی در برخی محیط‌های کاری به دلیل ناامیدی فرد از پیشرفت و ناتوانی از تغییر شرایط به وجود می‌آید. در این نوع از فرسودگی در محیط‌های بسیار سنتی و با سلسله‌مراتب سازمانی انعطاف‌ناپذیر به وجود می‌آید. در این شرایط، ایده‌های افراد نادیده گرفته می‌شوند و تلاش آن‌ها باعث ارتقاء جایگاه سازمانی نمی‌شود، در حاصل برخی کارمندان بعد از مدتی احساس بی‌انگیزگی و قدرناشناسی می‌کنند.

بسیاری از شاغلینی که از شرکت‌های استارت‌آپی و کوچک‌تر وارد محیط‌های سازمانی یا شرکت‌های دولتی می‌شوند، به خوبی می‌دانند که این نوع از فرسودگی شغلی چیست.

فرسودگی مزمن جدی‌ترین و آسیب‌زاترین نوع افسردگی است که در پی ادامه یافتن علائم این سندروم به وجود می‌آید و بر تمام جنبه‌های زندگی تأثیر می‌گذارد. در این نوع از فرسودگی، فرد در تمام طول روز احساس غم، خشم و اضطراب می‌کند و حوصله انجام هیچ فعالیتی را ندارد. در زیر می‌توانیم نشانه‌های رایج این نوع از فرسودگی را مشاهده کنیم.

ادامه یافتن فرسودگی شغلی مزمن، شرایط را برای شکل‌گیری «اختلال افسردگی اساسی» (Major depressive disorder) فراهم می‌کند. در برآیند اگر بدانیم نشانه‌های فرسودگی شغلی چیست و از پیشرفت آن‌ها جلوگیری کنیم، مسیر ایجاد سایر اختلالات روان‌شناسی نیز بسته می‌ماند.

فرسودگی شغلی زمانی شکل می‌گیرد که فرد برای مدت طولانی تحت فشار کاری بالا و مسئولیت‌های سنگین قرار می‌گیرد اما استراحت چندانی ندارد. از بین رفتن تعادل بین کار و زندگی تدریج منجر به افت انرژی، انگیزه یا توان روانی لازم برای ادامه کار می‌شود. شاغلین مبتلا به فرسودگی شغلی پس از مدتی بهره‌وری خود را از دست می‌دهند و اگر درک درستی در محیط کاری وجود نداشته باشد، این افراد در روابط کاری خود با سایر همکاران نیز به چالش و تعارض می‌خورند.

در این بخش، عوامل ایجادکننده فرسودگی شغلی را معرفی می‌کنیم.

تمام این عوامل باعث ایجاد استرس شدید می‌شوند و شرایط را برای فرسودگی فرد ایجاد می‌کنند. حال که می‌دانیم اصلی‌ترین ریشه‌های شکل‌گیری فرسودگی شغلی چیست، در ادامه هر کدام را به‌طور دقیق بیان می‌دهیم.

هر فردی میزان تاب‌آوری محدودی در برابر فشار کاری بالا دارد و بعد از مدتی تحمل افراد در هم می‌شکند. در خروجی، فعالیت شاغلین در محیط‌های کاری پرفشار، بر دوش کشیدن مسئولیت‌های بیش از حد و با ددلاین‌های فشرده اصلی‌ترین عامل فرسودگی شغلی است. در چنین شرایطی، ذهن فرد به‌تدریج با باورهای زیر روبرو می‌شود.

این افکار می‌توانند احساس ناکارآمدی و ناامیدی را در فرد به وجود بیاورند. درحالیکه امیدی به فرار از این شرایط نمی‌یابند و همواره مجبورند تا بدن و ذهن خود را در حالت آماده‌باش حفظ کنند. اگر این شرایط ماه‌ها ادامه پیدا کند، به تحلیل رفتن انرژی و توان روانی منجر می‌شود.

وقتی کار بخش زیادی از زمان، انرژی و تمرکز فرد را اشغال می‌کند، دیگر زمانی برای استراحت، انجام فعالیت‌های غیرکاری و بازیابی انرژی باقی نمی‌ماند. با ادامه یافتن این روند، تعادل کار و زندگی به هم می‌خورد و فرد فرصت کافی برای استراحت، روابط خانوادگی، تفریح، مراقبت از خود و بازیابی روانی ندارد. این فقدان تعادل باعث می‌شود کار از یک فعالیت حرفه‌ای به یک منبع دائمی فشار تبدیل شود. در این شرایط، فرد احساس می‌کند تمام زندگی‌ او تا زمان نامعلومی در کار خلاصه شده و دیگر جایی برای نیازهای شخصی‌ و تفریحات مورد علاقه باقی نمانده است.

افراد دارای مشاغل شیفتی یا پروژه‌ای مانند «کارشناسان پشتیبانی مشتریان»، «کارشناسان امنیت شبکه» یا «عرضهندگان تلفنی» زمان دقیقی برای اتمام فعالیت کاری و جدا شدن از استرس‌های شغلی ندارند. در ادامه اصلی‌ترین الگوهای رفتاری این افراد را معرفی می‌کنیم.

این افراد برای انجام درست فعالیت‌های کاری خود، مجبور هستند تا در تمام طول شبانه‌روز دردسترس باشند و زمانی که افراد حتی در ساعات استراحت هم از نظر ذهنی درگیر کار باقی می‌مانند، فرصت بازیابی واقعی انرژی خود را از دست می‌دهند. حال که می‌دانیم شایع‌ترین مشاغل ایجادکننده فرسودگی شغلی چیست، در جایگاه مدیرعامل یا مدیر منابع‌انسانی، باید توجه بیشتری به نیروهای شاغل در این پروژه‌ها کنیم.

وقتی افراد به‌طور دقیق از انتظارات کارفرما و اولویت‌بندی اقدامات آگاهی ندارند و علاوه بر این نمی‌دانند که مسئولیت‌ هر کار با چه کسی است یا معیار موفقیت چگونه تعریف می‌شود، سطح استرس به‌طور قابل‌توجهی بیشتر شدن پیدا می‌کند. ابهام شغلی باعث می‌شود فرد به‌طور دائم در حالت حدس زدن، جبران کردن و نگرانی از اشتباه یا تذکر مدیر مستقیم باشد. در زیر می‌توانیم مصداق‌های دقیق ابهام شغلی را مشاهده کنیم.

ابهامات موجود در فضای کاری باعث می‌شود تا افراد همواره در معرض توبیخ قرار بگیرند و با هر میزان فعالیت، باز هم احساس امنیت نکنند. در حاصل افرادی که در این موقعیت‌های کاری هستند، استرس شدیدی را در زندگی حرفه‌ای خود تجربه می‌کنند.

گاهی نداشتن احساس کنترل بر شرحات فعالیت‌های کاری بیش از فشار کاری منجر به فرسودگی شغلی می‌شود. وقتی فرد حس می‌کند که هیچ آزادی عملی برای حجم کار، اولویت‌‌‌ها، زمان‌بندی، روش انجام وظایف یا حتی استراحت خود ندارد، احساس استرس قابل توجهی را تجربه می‌کند.

بسیاری از کارمندان و کارگران حدود ۸ تا ۹ ساعت از طول روز خود را در محیط‌های کاری می‌گذرانند. این حضور بلندمدت باعث می‌شود تا تعاملات سازمانی به بخش بزرگی از زندگی افراد شاغل تبدیل شود. در خروجی فرهنگ سازمانی سالم و تعامل مثبت و حمایت‌گرانه بین همکاران باعث رشد تاب‌آوری می‌شود و از فرسودگی شغلی جلوگیری می‌کند. در حالی‌که کار کردن در محیط‌های کاری سرد، رقابتی یا بدون اعتماد متقابل می‌تواند شرایط را برای فرسودگی شغلی فراهم کند. در ادامه مشخصه‌های محیط‌های کاری سرد و منفی را بیان می‌دهیم.

در این محیط‌ها، افراد احساس تنهایی می‌کنند و برای حل مشکلات خود نمی‌توانند از همکاران، مدیر یا تیم خود کمک بگیرند. در برآیند با مواجهه با کوچک‌ترین چالش‌ها، سطح استرس این افراد به بیشترین حد ممکن می‌رسد.

کمال‌گرایی به‌معنای داشتن استانداردهای کاری سخت‌گیرانه، تلاش برای انجام بی‌نقص فعالیت‌ها و ترس از اشتباه یا شکست است. ترس از اشتباه و تلاش بی‌وقفه برای رسیدن به اهداف بلندپروازانه باعث می‌شود تا افراد کمال‌گرا در شرایط عادی نیز استرس شدیدی را تجربه کنند. این افراد به‌سختی از کار دل می‌کنند و مدام احساس می‌کنند باید بیشتر، بهتر و مفصل‌تر عمل کنند. در برآیند، فشار درونی خودساخته در شخصیت‌های کمال‌گرا باعث می‌شود تا این افراد، در محیط‌های کاری سالم و با فشار کاری قابل تحمل نیز مستعد فرسودگی شغلی باشند.

برخی مواقع فرسودگی شغلی منحصراً از فعالیت‌های کاری پرفشار یا محیط مبهم و ناامن به‌وجود نمی‌آيد. بلکه در کنار هم قرار گرفتن فشارهای زندگی شخصی با انتظارات محیط کاری منجر به فرسودگی شغلی می‌شود. در ادامه مثال‌هایی از رایج‌ترین مشکلات شخصی می‌زنیم.

مشکلات افراد در زندگی شخصی می‌توانند انرژی روانی افراد را درگیر و تاب‌آوری آن‌ها را نزول دهند. در این حالت، فرد دیگر ظرفیت کافی برای مقابله با فشارهای شغلی را ندارد و با سرعت‌تر دچار فرسودگی می‌شود. حال می‌دانیم نقش چالش‌های شخصی در فرسودگی شغلی چیست و گاهی فرسودگی شغلی می‌تواند حاصل تعامل بین استرس کاری و استرس‌های زندگی شخصی باشد.

کلیدی‌ترین سازوکار ایجاد فرسودگی شغلی، ادامه یافتن فشار شغلی بدون بازیابی انرژی است. زمانی که افراد به‌طور مداوم در حال مصرف انرژی روانی و جسمی هستند و فرصت کافی برای جبران این خستگی را ندارند، انرژی ذهنی افراد بسیار نزول می‌یابد و فرسودگی شغلی به وجود می‌آيد. استراحت، تنظیم هیجان یا حمایت دریافت کند. در چنین شرایطی، سیستم روانی و جسمی به‌تدریج فرسوده می‌شود.

فرسودگی شغلی در پی مواجه بلندمدت با استرس شدید ایجاد می‌شود و درمان آن نیاز به زمان و پیش‌بردن فرایندی چندلایه دارد. هدف ما در درمان فرسودگی شغلی، اصلاح سبک زندگی و بازسازی توان روان‌شناختی و جسمی در افراد است. در ادامه روش های درمان فرسودگی شغلی را به شکل گام‌به‌گام معرفی می‌کنیم.

حال که به‌طور دقیق و روشن می‌دانیم که مراحل درمان فرسودگی شغلی چیست، در این بخش هر کدام را بیان می‌دهیم.

پیش از آن، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش مدیریت خستگی روانی و فرسودگی ذهنی با راهکارهای بازیابی تمرکز و گواهینامه از فرادرس را تماشا کنید.

برخی افراد مبتلا به فرسودگی شغلی، مشکل خود را با برچسب‌هایی مانند تنبلی، ضعف شخصیتی یا بی‌عرضگی اشتباه می‌گیرند. این نگاه سرزنشگرانه منجر به احساس شرم و ناامیدی بیشتر می‌شود. درحالی‌که اگر افراد فرسودگی شغلی را در خود بپذیرند، مسیر درمان را برای خود هموار کرده‌اند.

برای افت نشانه‌های فرسودگی شغلی، ابتدا باید با کم شدن محرک‌های استرس‌زا، میزان فشار روانی فرد را افت دهیم. این مرحله می‌تواند با روش‌های زیر اتفاق بیفتد.

با کم شدن سطح استرس، بعد از مدتی ذهن و بدن شروع کار به التیام آسیب‌ها و بازیابی انرژی می‌کنند.

انسان برای حفظ بهره‌وری خود در محیط کاری و احساس رضایت از زندگی نیاز به استراحت دارند. درحالی‌که بسیاری افراد از کار فاصله می‌گیرند، اما واقعاً استراحت نمی‌کنند. این افراد در مرخصی هستند، اما ذهن‌ آن‌ها همچنان درگیر کار، نگرانی، پاسخ دادن به پیام‌ها یا نشخوار فکری است. ما برای استراحت واقعی، باید به‌طور جامع خود را مشغول به فعالیتی لذت‌بخش کنیم که بیشترین میزان شادی و سرزندگی را ایجاد کند. این فعالیت‌ها بسته به علاقه‌های افراد می‌تواند متفاوت باشد. در زیر پیشنهاداتی از تفریحات لذت‌بخش را معرفی می‌کنیم.

افراد درگیر با فرسودگی شغلی باید برنامه‌ریزی دقیق برای تفریح هفتگی داشته باشند و این برنامه‌ها را فدای فعالیت‌های کاری نکنند. اضافه کردن برنامه‌های تفریحی به مرور ذهن فرد را از محیط استرس‌زا خارج می‌کند و باعث ایجاد انگیزه و انرژی در افراد می‌شود.

خواب باکیفیت و کافی اصلی‌ترین دفاع بدن در مواجهه با فشارهای روانی و حتی بیماری‌های جسمانی است. در ادامه کلیدی‌ترین اقدامات مورد نیاز برای بهبود خواب را معرفی می‌کنیم.

اگر بدانیم نقش خواب کافی در التیام فرسودگی شغلی چیست، تمرکز ویژه‌ای بر روی بهبود کیفیت خواب می‌گذاریم.

استرس ناشی از فرسودگی شغلی آسیب‌های متعددی را به بدن وارد می‌کند و درمان این چالش روان‌شناختی نیز تنها با بهبود شرایط جسمانی قابلیت‌پذیر است. در ادامه حائز اهمیت‌ترین عادت‌های رفتاری برای بهبود وضعیت بدنی را معرفی می‌کنیم.

هدف ما از بازیابی بدن، بازگرداندن شرایط مطلوب جسمانی و خارج کردن سیستم عصبی از حالت جنگ و گریز است.

تمام انسان‌ها نیاز به تعادل بین زندگی کاری و شخصی خود دارند و فعالیت کاری با همان الگوی آسیب‌زای قبلی منجر به شکست فرایند درمان می‌شود. مرزبندی کاری یعنی زمان‌هایی را در زندگی داشته باشیم که ذهن و جسم ما به‌طور جامع از فعالیت‌های کاری جدا باشد. در این بخش، اقدامات مورد نیاز برای مرزبندی کاری را معرفی می‌کنیم.

عامل اصلی فرسودگی شغلی برای بسیاری از افراد، حجم کاری زیاد نیست بلکه فکر کردن مداوم به فعالیت‌های کاری است.

درمان واقعی فرسودگی شغلی بدون تحلیل حجم کار و نقش شغلی نمی‌تواند عمیق و پایدار باشد. در برآیند فرد درگیر با فرسودگی شغلی باید بتواند تمام جوانب فعالیت خود را مجدد ارزیابی کند. در خروجی با سؤالات زیر می‌توانیم میزان فعالیت‌های خود را به‌طور مجدد ارزیابی کنیم.

با ارزیابی دقیق فعالیت‌های کاری و انتظارات کارفرما، می‌توانیم وظایف شغلی خود را به‌طور واقع‌بینانه‌تری تقسیم کنیم، نقش خود را در سازمان شفاف‌ کنیم، مسئولیت خود را در هر پروژه تعیین کنیم و اهداف کاری خود را مجدد تنظیم کنیم.

اگر فرد دارای فرسودگی شغلی در شرایط انزوا و تنهایی قرار بگیرد، آسیب بسیار بیشتری می‌بیند و انرژی خود را با سرعت بیشتری از دست می‌دهد. افراد در هنگام تنهایی، در افکار آزاردهنده غرق می‌شوند و تمام فشارها را در خود نگه می‌دارند. در این شرایط، تعامل با دوستان مثبت‌گرا و حمایت‌گر به افراد کمک می‌کند تا ناراحتی‌های خود را بیان کنند و بیاد بیاورند که در مواجهه با مشکلات خود، تنها نیستند. حمایت اجتماعی می‌تواند به‌شیوه‌های مختلف اتفاق بیفتد که برخی از آن‌ها را در زیر معرفی می‌کنیم.

افرادی که می‌دانند نقش تعاملات مثبت در پیشگیری از فرسودگی شغلی چیست، همواره زمانی را به بیان کردگوها و تعامل با دوستان خود اختصاص می‌دهند.

برخی افراد به دلیل تجربه انواع اختلالات افسردگی و اضطرابی، آسیب‌پذیری بیشتری نسبت به فرسودگی شغلی دارند. در حاصل، درمان اختلالات زیربنایی به افراد کمک می‌کند تا از بازگشت فرسودگی شغلی جلوگیری کنند. در جلسات روان‌درمانی، به‌طور معمول مسئلهات زیر مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

علاوه بر این روان‌درمانی به فرد کمک کند که بین «نیاز به استراحت»، «نیاز به تغییر شغل» و «نیاز به درمان اختلال همزمان» تمایز دقیق‌تری بگذارد. افرادی که می‌دانند نقش روان‌درمانی در درمان فرسودگی شغلی چیست، معتقدند که اقدام برای درمان عمیق، بهترین راه برای درمان دائمی و جلوگیری از بازگشت نشانه‌های فرسودگی شغلی است.

فرسودگی شغلی یکی از رایج‌ترین و پرهزینه‌ترین اختلالات در جامعه کار و تولید است و روان‌شناسان کار یا مدیران منابع انسانی برای مقابله با آن، نیاز به دانش تخصصی و مهارت‌های عینی دارند. در این بخش، مفیدترین کتاب های فرسودگی شغلی را معرفی می‌کنیم.

افرادی که با توجه به نیاز خود می‌دانند که مناسب‌ترین کتاب‌ فرسودگی شغلی چیست، مسیر روشن و دقیقی را برای پیشگیری و درمان این سندرم در پیش می‌گیرند.

در ادامه از مجله فرادرس آموختیم که فرسودگی شغلی چیست و چه نشانه‌ها، مراحل و عللی دارد. در جدول زیر می‌توانیم اصلی‌ترین نشانه‌ها و علل فرسودگی شغلی را در یک نگاه مرور کنیم.

حال که به‌طور مفصل می‌دانیم علائم و علت‌های فرسودگی شغلی چیست و چگونه با آن مقابله کنیم، در این بخش به سؤالات رایج در این حوزه پاسخ می‌دهیم.

بسیاری از افراد بعد از یک روز یا هفته سخت کاری احساس خستگی می‌کنند، اما با استراحت دوباره به وضعیت عادی برمی‌گردند. در این حالت، فرد با وجود خستگی هنوز انگیزه کلی خود را از دست نداده و پس از بازیابی انرژی می‌تواند به بازده عادی برگردد. درحالی‌که در فرسودگی شغلی، این خستگی عمیق‌تر، مداوم‌تر و فرساینده‌تر است و افراد حتی پس از استراحت کوتاه نیز همچنان احساس پوچی، بی‌حوصلگی، بی‌انگیزگی و ناتوانی برای انجام فعالیت‌های شغلی دارند.

شباهت فرسودگی شغلی با افسردگی باعث می‌شود بعضی افراد این دو را با هم اشتباه بگیرند. هر دو می‌توانند با علائمی مثل خستگی، ناامیدی، بی‌حوصلگی، اختلال خواب، کم شدن تمرکز و افت نحوه عملکرد همراه باشند. با این حال، تفاوت اصلی در دامنه و منشأ مشکل است.

فرسودگی شغلی به‌طور مستقیم با فشارهای مزمن شغلی ارتباط دارد. یعنی فرد بیشتر در رابطه با کار خود دچار خستگی، بی‌علاقگی، بدبینی و احساس ناتوانی می‌شود. ممکن است هنوز در بخش‌های دیگر زندگی، مثل روابط خانوادگی، تفریحات یا محورات شخصی، تا حدی علاقه و درگیری هیجانی داشته باشد. اما افسردگی معمولاً گسترده‌تر از محیط کار عمل می‌کند و همه ابعاد زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مدت زمان درمان فرسودگی شغلی به شدت نشانه‌ها و شرایط محیط کار بستگی دارد. بعضی افراد با چند تغییر قابل توجه و چند هفته استراحت مفید، بهبود محسوسی پیدا می‌کنند. اما در موارد عمیق‌تر، روند درمان ممکن است چند ماه طول بکشد. علاوه بر این درمان فرسودگی شغلی خطی نیست و ممکن است افراد با گذشت زمان و بعد از بهبود نسبی علائم، به‌طور مجدد نشانه‌های فرسودگی شغلی را تجربه کنند.

استفاده از داروها به درمان فرسودگی شغلی کمکی نمی‌کند اما اگر فرسودگی شغلی به دلیل وجود انواع اختلالات روانی زیربنایی مثل اختلال افسردگی عمده، اختلال اضطراب فراگیر یا اختلال خواب ایجاد شده باشد، درمان دارویی می‌تواند یکی از روش‌های درمانی برای این اختلالات محسوب شود.

سوالات متداول

از کجا می‌توان اخبار جدید فرسودگی شغلی چیست؟ – نشانه ها، انواع و روش های درمان Burnout را دنبال کرد؟

آخرین اطلاعات منتشر شده در همین صفحه به‌روزرسانی خواهد شد.

آیا اطلاعات این گزارش قطعی است؟

تمام اطلاعات بر اساس گزارش‌های منتشر شده در زمان نگارش این مطلب تهیه شده است.