چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است؟ – عوامل درونی و بیرونی به زبان ساده

در تصمیم‌گیری ما، مجموعه‌ای از عوامل درونی مانند شخصیت، تجربه، دانش، سبک تفکر، احساسات و اعتمادبه‌نفس و عوامل بیرونی مانند فرهنگ، شرایط اقتصادی، انتظارات اجتماعی، اطلاعات و محدودیت‌های محیطی تاثیرگذارند. ما انسان‌ها روزانه در حال تصمیم گرفتن هستیم و آینده خود را با تصمیمات امروز می‌سازیم. در حاصل اگر بدانیم چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، می‌توانیم مؤلفه‌های تاثیرگذار را به شکلی موثر و هوشمندانه مدیریت کنیم و با انتخاب بهترین گزینه‌ها، آیندهای درخشان و سرشار از دستاوردهای بزرگ داشته باشیم. در این گزارش از مجله فرادرس با عوامل درونی و بیرونی تاثیرگذار بر تصمیم‌گیری آشنا می‌شویم.

عوامل موثر در تصمیم‌گیری شامل تمام مؤلفه‌های تاثیرگذار بر محتوای افکار و شیوه تحلیل گزارش‌ها است. این مؤلفه‌ها به دو دسته کلی «عوامل درونی» و «عوامل بیرونی» تقسیم می‌شوند. در زیر می‌توانیم این دو دسته را مشاهده کنیم.

هر کدام از عوامل موثر در تصمیم‌گیری در یکی از این دو دسته قرار می‌گیرند و در تجرکنار سایر مؤلفه‌ها، بر روی تصمیم نهایی افراد تاثیر می‌گذارند. پیش از شرح دقیق هر کدام از عوامل، ابتدا با کمک جدول زیر در یک نگاه مشاهده کنیم که چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است.

در ادامه، در مورد هریک به صورت جداگانه بیان می‌دهیم.

پیش از آغاز، پیشنهاد می‌کنیم با مشاهده فیلم آموزش تصمیم‌گیری چند هدفه از فرادرس، با روش‌‌های آن آشنا شوید.

عوامل درونی شامل مجموعه‌ای مشخصه‌های احساسی و فکری یا ابعاد زیست‌شناختی می‌شود که در تصمیم‌گیری‌های افراد نقش ایفا می‌کند. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین مؤلفه‌های درونی تاثیرگذار بر تصمیم‌گیری را مشاهده کنیم.

هر کدام از این عوامل تحت تاثیر فرهنگ اجتماعی، تربیت خانوادگی و نقشه ژنتیکی شکل می‌گیرند و صرف نظر از شرایط بیرونی، تاثیر خود را می‌گذارند. حال که می‌دانیم مؤلفه‌های درونی در عوامل موثر در تصمیم گیری چیست، در ادامه هر کدام از آن‌ها را بیان می‌دهیم.

انواع مشخصه‌های شخصیتی بر سرعت، دقت و نحوه انتخاب افراد در زندگی تاثیر می‌گذارند. در زیر می‌توانیم «پنج عامل بزرگ شخصیتی» (Big Five Personality Factor) در نظریه صفات را به عنوان یکی از معتبرترین مدل‌های شخصیت‌شناسی مشاهده کنیم.

یادگیری قابلیت‌ها یاتیپ‌های شخصیتی به ما کمک می‌کند تا تفاوت‌های فردی در تصمیم‌گیری‌های تکراری افراد در طول زندگی را متوجه شویم. این قابلیت‌ها در طول زندگی تا حد زیادی پایدار هستند و بر شیوه گردآوری و تحلیل داده‌ها در فرایند تصمیم‌گیری تاثیر مستقیم می‌گذارند.

تجربیات مثبت و منفی افراد در زندگی بر روی دیدگاه آن‌ها و شیوه ارزیابی داده‌ها تاثیر می‌گذارد. این تجربه‌ها به مرور زمان، الگوهایی در ذهن ایجاد می‌کنند که هنگام تصمیم‌گیری فعال می‌شوند. برای مثال کسی که یک‌بار در سرمایه‌گذاری شکست خورده، ممکن است در تصمیم‌های مالی بعدی محتاط‌تر عمل کند. در مقابل فردی که در شرایط مشابه تجربه موفقی داشته، ممکن است که اعتمادبه‌نفس بالاتری در تصمیم‌گیری‌های بعدی خود داشته باشد.

دانش تخصصی به افراد کمک می‌کند تا ارزیابی دقیق‌تری از پدیده‌ها داشته باشند و با ارزیابی جوانب مختلف، فرصت‌ها و موانع را به خوبی مورد سنجش قرار دهند. در حاصل افراد متخصص با تکیه بر دانش خود، شناخت عمیق‌تری از شرایط پیدا می‌کنند و در موقعیت‌های تصمیم‌گیری‌، بهترین گزینه را انتخاب می‌کنند. برای مثال، تصمیم‌گیری یک پزشک در مسئلهات درمانی یا یک وکیل در مسائل حقوقی بسیار دقیق‌تر از سایر افراد است.

تجربه هر کدام از هیجانات با یادآوری افکار و خاطرات مشخصی همراه می‌شود و این تجربیات هیجانی تاثیر مستقیمی بر شیوه پردازش داده‌ها و تصمیم‌گیری دارد. برای مثال هنگام تجربه خشم، افکار و خاطراتی که باعث صعود عصبانیت شوند به ذهن خطور می‌کنند و تصمیم‌گیری در آن لحظه با آن داده‌ها اتخاذ می‌شود. در زیر می‌توانیم انواع احساسات بنیادین انسان را مشاهده کنیم.

تصمیم‌گیری در موقعیت‌های احساسی مانند «قبول نشدن در دانشگاه مورد علاقه» یا «گرفتن پاسخ منفی برای ازدواج» می‌تواند ناپخته و بسیار مخرب باشد. در برآیند با جلوگیری از تصمیم‌گیری هیجانی و انجام تکنیک‌های مدیریت بحران مانند تنفس عمیق، نوشیدن آب یا تمرینات آرمیدگی می‌توانیم از این موقعیت‌های بحرانی عبور کنیم.

تمام انسان‌ها ارز‌ش‌های اخلاقی روشنی در زندگی دارند و مسیر زندگی شخصی و حرفه‌ای خود را مبتنی بر آن‌ها می‌چینند. این ارزش‌ها از هر فردی به فرد دیگر متفاوت است و به‌طور مستقیم بر روی تصمیم‌گیری انسان‌ها تاثیر می‌گذارد. در زیر می‌توانیم برخی از مهم‌ترین ارزش‌های بین‌فردی را مشاهده کنیم.

ارزش‌های فردی به‌عنوان معیاری برای ارزیابی هر کدام از گزینه‌های تصمیم‌گیری عمل می‌کند، به زندگی انسان‌ها معنا و جهت می‌دهد و در ادامه، اولویت‌بندی‌های اخلاقی، خانوادگی، شغلی یا شخصی را تعیین می‌کند. در برآیند اگر بدانیم در نگاه ارزش‌محور چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، چارچوب‌های روشن‌تری برای تصمیمات آتی زندگی خواهیم داشت.

فشار روانی یا استرس می‌تواند قدرت تحلیل فرد را افت دهد و انسان را به سمت تصمیم‌‌گیری‌های عجولانه یا انتخاب‌های دفاعی سوق دهد. استرس به‌طور مستقیم تمرکز افراد را کم شدن می‌دهد و دامنه توجه را محدودتر می‌کند و به همین دلیل، فرد مضطرب داده‌ها مورد نیاز برای تصمیم‌گیری را به خوبی گردآوری و پردازش نمی‌کند. در برآیند احتمال خطا در تصمیم‌گیری صعود پیدا می‌کند. علاوه بر این افراد در هنگام تجربه استرس شدید، فقط به رهایی شتابان از موقعیت فکر می‌کنند و با تصمیم‌گیری عجولانه، مرتکب اشتباهات آشکاری می‌شود.

برای آشنایی بیشتر با روش‌های کنترل استرس، پیشنهاد می‌کنیم فیلم آموزش آرامش روانی و روش‌های دور کردن استرس از فرادرس را تماشا کنید.

تصمیم‌گیری فقط یک فرایند ذهنی نیست، بلکه وضعیت زیستی بدن نیز بر آن اثر می‌گذارد. انواع دگرگونی‌ها هورمونی، اعمال هورمون‌ها در بدن یا دگرگونی‌ها عصب‌شناختی می‌توانند باعث زودرنجی یا احساساتی شدن افراد شود و بر شیوه تحلیل داده‌ها اثرگذار باشد. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین هورمون‌ها وانتقال‌دهنده‌های عصبی اثرگذار بر تصمیم‌گیری را مشاهده کنیم.

انواع اصلاحات در هورمون‌ها یا انتقال‌دهنده‌های عصبی می‌توانند در دوره‌های مختلف زندگی یا در شرایط خاص، بر خلق‌وخو و نحوه ارزیابی موقعیت‌ها تاثیر بگذارند.

اعتمادبه‌نفس بر نحوه ارزیابی توانایی‌ها و انتخاب گزینه‌ها اثر مستقیم دارد. افراد دارای اعتمادبه‌نفس سالم، به‌طور معمول با قاطعیت بیشتری تصمیم می‌گیرند و در برابر تردیدهای کوچک متزلزل نمی‌شوند. در مقابل، کمبود اعتمادبه‌نفس می‌تواند منجر به تعویق انداختن تصمیم‌گیری، وابستگی بیش از حد به نظر دیگران یا ترس از انتخاب اشتباه شود.

ما در تمام طول شبانه‌روز در حال انجام تصمیم‌گیری‌های کوچکی مانند انتخاب وعده ناهار، رفتن به کافه با دوست قدیمی یا انتخاب کانال تلویزیون هستیم. این تصمیمات کوچک به‌طور معمول در چند ثانیه و بدون تحلیل عمیق تبیینات انجام می‌شود. درحالی‌که برای برخی تصمیمات مهم زندگی مانند رشته تحصیلی یا محل کار، انرژی و زمان زیادی را اختصاص می‌دهیم. به‌طور کلی تصمیمات زندگی به چهار دسته زیر تقسیم می‌شوند.

بر این اساس، یاد گرفتیم که مبتنی بر میزان اهمیت تصمیمات و نقش آن‌ها در آینده زندگی، چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است و برای مثال، انتخاب دانشگاه نسبت به انتخاب مؤسسه آموزش زبان، با ارزیابی‌های دقیق‌تری انجام می‌شود.

افراد ریسک‌پذیر راحت‌تر به سمت گزینه‌های تازه یا ناشناخته حرکت می‌کنند و استرس کمتری را در شرایط پرخطر تجربه می‌کنند. درحالی‌که افراد محافظه‌کار ترجیح می‌دهند گزینه‌های مطمئن‌تر و کم‌خطرتر را انتخاب کنند. میزان ریسک‌پذیری افراد با آموزش‌های اجتماعی و سبک تربیتی آن‌ها تعیین می‌شود و علاوه بر این مبتنی بر تحقیقات متعدد، عوامل ژنتیکی نیز نقش قابل توجهی را در این مشخصه ایفا می‌کنند. این قابلیت در تصمیم‌های مالی، شغلی، عاطفی و حتی اجتماعی نقش ایفا می‌کند و در هر موقعیتی، میزان مشخصی از ریسک‌پذیری می‌تواند کارآمد باشد.

برای نصب اپلیکیشن بدون هزینه مجله فرادرس، کلیک کنید.

یادگیری مهارت تصمیم‌گیری یکی از کلیدی‌ترین آموزش‌های توسعه فردی برای ساختن آینده‌ای روشن است. در ادامه مسیری آموزشی با دوره‌های آموزشی فرادرس برای شناخت دقیق عوامل تصمیم‌گیری و یافتن مصداق‌های عینی آن در زندگی را یاد می‌گیریم.

برای دسترسی به آموزش‌های بیشتر، پیشنهاد می‌کنیم به صفحه زیر مراجعه کنید:

شرایط ابهام یا عدم قطعیت زمانی ایجاد می‌شود که داده‌ها دقیقی از مسئله نداریم و پیامدهای هر انتخاب روشن نیستند. در این شرایط افراد نمی‌توانند با قطعیت حاصل تصمیمات خود را پیش‌بینی کنند و دچار تردید می‌شوند. شرایط ابهام می‌تواند استرس‌زا باشد و منجر به خطاهای فکری یا اجتناب از تصمیم‌گیری شود. در خروجی، میزان شفافیت موقعیت تصمیم‌گیری بر کیفیت و سرعت تصمیمات ما تاثیرگذار است.

ترس از شکست در افراد کمال‌گرا اتفاق میوفتد و یکی از بزرگ‌ترین موانع برای انتخاب گزینه‌های تازه یا جسورانه است. افرادی که بیش از اندازه از شکست در تصمیم‌گیری می‌ترسند، به‌طور معمول تصمیمات مهم زندگی خود را به تعویق می‌اندازند و تنها گزینه‌های مطمئن و کم‌ریسک را انتخاب می‌کنند. این نگرانی از شکست خوردن می‌تواند منجر به از دست رفتن فرصت‌ها و تصمیم‌گیری‌های غیرهوشمندانه شود.

تصمیم‌گیری منطقی و هوشمندانه نیاز به انرژی ذهنی دارد و تصمیم‌گیری در هنگام خستگی می‌تواند با خطای بیشتر در پردازش داده‌ها، در نظر نگرفتن شواهد مهم و بی‌توجهی به پیامدهای تصمیمات منجر شود. در زیر مهم‌ترین موقعیت‌های با سطح پایین انرژی را مشاهده می‌کنیم.

اتخاد تصمیمات مهم هنگام پایین بودن سطح انرژی می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری اشتباه، ایجاد پیامدهای ناگوار متعدد و در نهایت سرزنش خویشتن شود. درحالی‌که تنها با توجه به اینکه طبق سطح انرژی، چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، می‌توانیم با تصمیم‌گیری درست از این اتفاقات جلوگیری کنیم.

ذهن انسان در مواجهه با دنیای بیرونی، گزارش‌های را از محیط غربال می‌کند که همسو با باورهای بنیادین و دنیای ذهنی خود باشد. انواع سوگیری‌های ذهنی باعث می‌شوند تا انسان‌ها به‌طور ناخودآگاه، دنیای بیرون را مطابق میل خود تفسیر کنند. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین سوگیری‌های ذهنی را مشاهده کنیم.

حال که می‌دانیم نقش سوگیری‌های ذهنی یا تحریف‌های شناختی در عوامل موثر در تصمیم گیری چیست، می‌توانیم با ارزیابی دقیق شواهد بیرونی و دریافت مشورت از افراد با تجربه، از دام سوگیری‌های ذهنی رها شویم و تصمیم‌گیری واقع‌بینانه‌ای داشته باشیم.

بسیاری از افراد در تصمیم‌گیری‌های خود، همواره گزینه‌ای را انتخاب می‌کنند که بیشترین سود، امنیت و رضایت شخصی را برای آن‌ها فراهم کند. انسان‌ها در طول تدقیق بشر یاد گرفته‌اند که هنگام تصمیم‌گیری، منافع شخصی خود را در اولویت اول قرار دهند.

این شیوه تصمیم‌گیری با هدف تضمین بقای فرد انجام می‌شد اما تصمیم‌گیری‌ مبتنی بر منافع شخصی در دنیای پیشرفته عصر تکنولوژی در بسیاری از مواقع با حفظ بقا در ارتباط نیست اما می‌تواند سود جمعی را تحت خطر قرار دهد یا به تعداد زیادی از مردم جامعه  آسیب بزند. در برآیند رهبران اجتماعی و مدیران سازمانی باید یاد بگیرند تا سود جمعی را به منافع شخصی اولویت دهند تا حتی منافع آن‌ها نیز در بلندمدت تأمین شود.

فشار روانی یا استرس می‌تواند قدرت تحلیل فرد را نزول دهد و او را به سمت تصمیم‌های عجولانه یا دفاعی سوق دهد. استرس به‌طور مستقیم تمرکز افراد را کم شدن می‌دهد و دامنه توجه را محدودتر می‌کند. در حاصل، گزارش‌ها مورد نیاز برای تصمیم‌گیری به خوبی گردآوری و پردازش نمی‌شوند و در نهایت،احتمال خطا در تصمیم‌گیری صعود پیدا می‌کند. همچنی در هنگام تجربه استرس شدید، فرد فقط به رهایی سریع‌تر از موقعیت فکر می‌کند و با تصمیم‌گیری عجولانه، مرتکب اشتباهات آشکاری می‌شود.

هر کدام از انسان‌ها برای اتخاذ تصمیمات خود نیاز به گردآوری گزارش‌ها دارند و سبک تفکر به‌معنای شیوه پردازش این داده‌ها در مبحثات مختلف است. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین انواع تفکر را مشاهده کنیم.

سبک تفکر تعیین می‌کند که چه گزارش‌های را برای تصمیم‌گیری جمع‌آوری و ارزیابی کنیم. حال که می‌دانیم در دنیای سبک‌های تفکر، چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، شیوه فکر کردن خود را پیدا می‌کنیم تا تاثیر آن برای تصمیم‌گیری‌های روزانه را شناسایی کنیم.

عوامل بیرونی شامل تمام مؤلفه‌های محیطی است که بر روی تصمیم‌گیری افراد تاثیر می‌گذارد. در این بخش مهم‌ترین عوامل بیرونی را نام می‌بریم.

حال که می‌دانیم مؤلفه‌های بیرونی در عوامل تصمیم گیری چیست، در ادامه هر کدام از آن‌ها را معرفی می‌کنیم.

هنجارهای جامعه شامل مجموعه‌ای از قواعد رفتاری هستند که از سوی جامعه پذیرفته شده‌اند و به صورت ضمنی بر نحوه زندگی و انتخاب‌های ما تاثیر می‌گذارند. این هنجارها به ما می‌آموزند که چه چیزی مطلوب، مناسب یا قابل‌قبول است و چه چیزی نیست. هنجارها می‌توانند تصمیم‌های ما را در جنبه‌های مختلف زندگی تحت تاثیر قرار دهند. در زیر برخی از مهم‌ترین تاثیرات هنجارهای جامعه را یاد می‌گیریم.

رفتار مغایر با هنجار در تمام جوامع با قضاوت اجتماعی و استرس همراه است و در جوامع بسته‌تر، از همان ابتدا تمام گزینه‌های تصمیم‌گیری مغایر با هنجار برای اعضای آن جامعه حذف می‌شوند. برای مثال در جوامعی که تحصیلات دانشگاهی یک هنجار قوی تلقی می‌شود، افراد ممکن است حتی بدون علاقه قلبی، تصمیم به ادامه تحصیل بگیرند. علاوه بر این در جامعه‌ای دیگر، خانمی با وجود علاقه به ادامه تحصیل تصمیم به ازدواج و حضور در منزل می‌گیرد تا مورد قضاوت هنجارهای جامعه قرار نگیرد. حال که می‌دانیم نقش هنجارهای جامعه در عوامل موثر در تصمیم گیری چیست، متوجه شده‌ایم که وجود هنجارها منجر به تصمیم‌گیری بر پایه انتظارات جمعی، به‌جای نیازهای فردی می‌شود.

انتظارات اجتماعی شامل تمام انتظاراتی است که اجتماع اطراف افراد مانند خانواده، فامیل، جمع دوستان یا کادر معلم‌ها از آن‌ها دارند. انتظار اجتماعی جزئی‌تر و شفاف‌تر از هنجارهای جامعه است برای هر فرد در جامعه می‌تواند نسبت به فرد دیگر متفاوت باشد. برای مثال مادری سخت‌گیر در یک خانواده اصرار می‌کند تا فرزند او رشته تجربی را در مدرسه انتخاب کند تا در نهایت، پزشک شود، درحالی‌که مادر دیگری با کمک مشاور تحصیلی تلاش می‌کند تا علایق اصلی فرزند خود را برای انتخاب رشته کشف کند. میزان پیروی از انتظارات جامعه به قابلیت‌های شخصیتی و تربیت افراد بستگی دارد اما در هر حال، بر روی تصمیم‌گیری افراد تاثیرگذار است.

وضعیت اقتصادی شامل پشتوانه مالی خانوادگی، درآمد و بدهی‌های افراد و علاوه بر این، وضعیت اقتصاد کلان جامعه است. محدودیت‌ها یا تواناییات اقتصادی، نقش بسیار چشم‌گیری در تعداد گزینه‌های انتخابی هنگام تصمیم‌گیری دارد. در ادامه تاثیر وضعیت اقتصادی در تصمیم‌گیری را به‌صورت مصداق‌محور شرح می‌دهیم.

افراد دارای وضعیت اقتصادی مطلوب، قابلیت خطای بیشتری دارند و با تصمیم‌گیری‌های اشتباه، آسیب کمتری می‌بینند و در ادامه افراد ثروتمندتر، گزینه‌های بسیار وسیع‌تری برای انتخاب دارند. حال که می‌دانیم از نگاه اقتصادی چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، انرژی بیشتری بر روی تقویت هوش مالی خود می‌گذاریم تا گزینه‌های تصمیم‌گیری خود را رشد دهیم.

تصمیم‌گیری هوشمندانه تنها با گردآوری و تحلیل داده‌ها مورد نیاز فرصت‌پذیر می‌شود. منابع مختلفی برای گردآوری شرح وجود دارد و میزان دسترسی به منابع بیاناتی نقش تعیین‌کننده‌ای در تصمیم‌گیری دارد. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین منابع داده‌های برای گردآوری گزارش‌ها را مشاهده کنیم.

میزان ارزشمند بودن این منابع مبتنی بر حجم، شفافیت، مرتبط بودن و قابل اعتماد بودن داده‌ها تعیین می‌شود. البته توجه داشته باشیم که «بمباران داده‌های» (Information Overload) خویش با منابع متعدد و متنوع نیز می‌تواند به خودی خود منجر به سردرگمی و تبدیل این فرصت به یک مانع مهم تصمیم‌گیری شود. حال که می‌دانیم از نظر حجم و کیفیت گزارش‌ها چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، با اولویت‌بندی منابع داده‌های  از کارآمدترین آن‌ها استفاده کنیم.

انسان به‌طور ذاتی موجودی اجتماعی است و برای حفظ تعلق به گروه، تمایل شدیدی به همسویی و همنوایی با سایر افراد دارد. در بسیاری از موقعیت‌های تصمیم‌گیری، افراد بدون توجه به درستی تصمیمات خود، آغاز به تأیید نظر جمع و همنوایی با اطرافیان می‌کنند. این عامل به‌ویژه در محیط‌های کاری، گروه دوستان و شبکه‌های اجتماعی بسیار قوی است و می‌تواند نقش بیشتری نسبت به سایر عوامل تصمیم‌گیری و حتی منافع شخصی ایفا کند. افراد برای جلوگیری از همنوایی کورکورانه، باید هویت و باورهای مستقل و یکپارچه‌ای داشته باشند و تمام تصمیمات خود را در چارچوب ارزش‌ها و باورهای بنیادین اتخاذ کنند. البته باورها بنیادین نامنعطف و ضبط شده به خودی خود می‌توانند منجر به انتخاب گزینشی شواهد شوند. در برآیند، وجود هویت مستقل اهمیت ویژه‌ای دارد اما افراد باید به‌صورت دوره‌ای مفروضات بنیادین خود را ارزیابی کنند تا در دام «جزم‌اندیشی» (Dogmatism) نیوفتند.

انسان عصر صنعتی به‌طور روزمره با حجم کاری بالا و ددلاین‌های پیاپی مواجه می‌شوند و با وجود این محدودیت‌های زمانی و نیاز به تصمیم‌گیری متعدد، افراد مجبور می‌شوند تا در بازه زمانی کوتاه، گزارش‌ها محدودی را برای تصمیم‌گیری ارزیابی کنند و تصمیم نهایی را بگیرند. این موقعیت‌های اضطراری پرتکرار باعث می‌شود تا گذار از تفکر تحلیلی به‌سوی تفکر سریع‌تر و شهودی بسیار استرس‌زا شود و احتمال خطا صعود پیدا کند.

یکی از بهترین شیوه‌های برای بیشتر شدن انعطاف‌پذیری و نزول خطاهای تصمیم‌گیری، اولویت‌بندی گزینه‌ها با «ماتریس آیزنهاور» (Eisenhower Matrix) است. در زیر می‌توانیم ۴ دسته اصلی موجود در این ماتریس را مشاهده کنیم.

دیوید آیزنهاور یکی از فرماندهان آمریکایی در جنگ جهانی دوم مجبور بود تا در زمان بسیار محدود، تصمیمات بسیار مهم و حیاتی را اتخاذ کند. در حاصل با طراحی این ماتریس، تصمیم‌گیری‌های روزانه خود را با دقت و سرعت بسیار بیشتری اتخاذ می‌کرد و میزان خطا را تا حد زیادی افت داد.

با مطالعه مطلب زیر از مجله فرادرس می‌توانید با ماتریس آیزنهاور و نحوه استفاده از آن به خوبی آشنا شوید.

با وجود اینکه صعود تعداد گزینه‌های انتخابی می‌تواند اختیار افراد برای تصمیم‌گیری بهتر را رشد دهد، اما با صعود تعداد گزینه‌ها، فرآیند تحلیل سود و زیان هر کدام و مقایسه گزینه‌های انتخابی با یکدیگر بسیار دشوار می‌شود. این پدیده در اقتصاد رفتاری به «پارادوکس انتخاب» (The Paradox of Choice) معروف است. افراد در شرایط پارادوکس انتخاب از تعداد زیاد انتخاب‌های خود راضی هستند اما توانایی ارزیابی موقعیت را از دست می‌دهند و با گذر زمان، استرس بیشتری را تجربه می‌کنند و در شرایط فرسایشی قرار می‌گیرند. در زیر می‌توانیم پیامدهای پارادوکس رفتاری را مشاهده کنیم.

مبتنی بر پژوهش‌های موجود در روان‌شناسی تبلیغات نیز مشتریانی که با بیش از ۲۵ نوع از تنوع محصولات در یک کالا مواجه شدند، نسبت به مشتریانی که با ۶ نوع مختلف از کالا مواجه بودند، تمایل کمتری به خریداری داشتند.

الگوها یا روش‌های تصمیم‌گیری افراد شامل ۵ سبک تصمیم‌گیری عقلانی، شهودی، وابسته، اجتنابی و فوری است. در ادامه هر کدام را معرفی می‌کنیم.

هر کدام از سبک‌های تصمیم‌گیری مزایا و معایب مشخصی دارند و در موقعیت‌های خاصی کارآمد هستند. اما با این وجود، سبک تصمیم‌گیری اجتنابی به‌طور معمول ناکارآمد و آسیب‌زا است و از آن‌سو، سبک تصمیم‌گیری عقلانی بیشترین رضایت و موفقیت را در بلندمدت ایجاد می‌کند.

زندگی هر یک از ما برآیندی از تصمیم‌های گذشته تا امروز است. تاثیرات تصمیم‌گیری درست در فرآیندی بلندمدت اثرگذاری ملموس دارند و  علاوه بر این، احتمال حرکت به سمت نتایج مطلوب و کم شدن هزینه‌های شکست را بیشتر شدن می‌دهند. در زیر برخی از تاثیرات ملموس تصمیم‌گیری درست در زندگی را معرفی می‌کنیم.

اگر بدانیم چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است و مدیریت درستی از مؤلفه‌ها داشته باشیم، به دست‌آوردهای بسیار درخشان‌تری در آینده زندگی خود خواهیم رسید.

حال که به‌طور دقیق می‌دانیم چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است، در ادامه رایج‌ترین سؤالات این حوزه را پاسخ می‌دهیم.

دشواری در تصمیم‌گیری اغلب ناشی از محدودیت ذهنی ما در ارزیابی تمام مؤلفه‌های موثر در تصمیم‌گیری و پیچیدگی واقعیت‌های موجود است. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین موانع تصمیم‌گیری را مشاهده کنیم.

به طور کلی فرایند پیش‌بینی پیامدهای هر کدام از تصمیمات برای بسیاری افراد ساده نیست و نیازمند گردآوری گزارش‌ها موثق و تحلیل داده‌ها است. در حاصل بسیاری افراد زمان، انرژی و تخصص این فرایند ذهنی را ندارند و در میان گزینه‌های مختلف سردرگم می‌شوند.

در کتاب درسی پایه هفتم، تأکید اصلی بر تصمیم‌گیری آگاهانه و بر پایه شناخت مسئله است. در زیر می‌توانیم عوامل مهم تصمیم‌گیری در کتاب هفتم را مشاهده کنیم.

مبتنی بر این عوامل، تصمیم‌گیری فرایندی است که با شناخت، فکر کردن، تحلیل پیامدها و انتخاب مسئولانه انجام می‌شود و یک انتخاب ساده نیست.

در کتاب درسی پایه هشتم محور تصمیم‌گیری با تأکید بیشتری بر تفکر منطق، خودشناسی و تاثیر محیط دنبال می‌شود. در ادامه مؤلفه‌های تصمیم‌گیری در این کتاب را نام می‌بریم.

در این پایه دانش‌آموز یاد می‌گیرد که تصمیمات خود را مبتنی بر شناخت مستقل خویش، تفکر و توجه به پیامدها اتخاذ کند. علاوه بر این به آسیب‌های تصمیم‌گیری با هدف جلب رضایت دوستان یا پیروی از دیگران نیز اشاره شده است.

محور تصمیم‌گیری در پایه یازدهم بیشتر از منظر رشد شخصیت، انتخاب‌های مهم زندگی و شکل‌گیری سبک زندگی ارزیابی می‌شود. در زیر می‌توانیم مهم‌ترین عوامل تصمیم‌گیری در کتاب روانشناسی یازدهم را مشاهده کنیم.

در این پایه تصمیم‌گیری با محوراتی مانند انتخاب رشته، شغل، ازدواج، سبک زندگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی ارتباط پیدا می‌کند و از سوی دیگر، فرد باید میان علاقه، توانایی، ارزش‌ها، شرایط واقعی و پیامدهای آینده تعادل برقرار کند.

نوشته چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است؟ – عوامل درونی و بیرونی به زبان ساده اولین بار در فرادرس - مجله‌. پدیدار شد.

سوالات متداول

مهم‌ترین نکات درباره افراد چیست؟

جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره افراد در متن مقاله بررسی شده است.

چرا چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است؟ – عوامل درونی و بیرونی به زبان ساده اهمیت دارد؟

این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.

چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است؟ – عوامل درونی و بیرونی به زبان ساده چیست؟

در این مطلب اطلاعات، جزئیات و نکات مرتبط با چه عواملی در تصمیم گیری ما موثر است؟ – عوامل درونی و بیرونی به زبان ساده بررسی شده است.